ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമര ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും കറുത്ത അധ്യായവും ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിന്റെ ക്രൂരതയുടെ പര്യായവുമാണ് ജാലിയൻ വാലാബാഗ് കൂട്ടക്കൊല. 1919 ഏപ്രിൽ 13ന് പഞ്ചാബിലെ അമൃത്സറിൽ നടന്ന ഈ സംഭവം ഭാരതീയരുടെ മനസ്സിൽ ഉണങ്ങാത്ത മുറിവായി ഇന്നും നിലനിൽക്കുന്നു.
മംഗൾ പാണ്ഡെ: ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിലെ ആദ്യ രക്തസാക്ഷിയുടെ സ്മരണയിൽ രാജ്യം
ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിന് ശേഷം ഇന്ത്യക്കാർക്ക് കൂടുതൽ സ്വയംഭരണം ലഭിക്കുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിച്ചിരുന്നെങ്കിലും, ബ്രിട്ടീഷ് സർക്കാർ നടപ്പിലാക്കിയത് റൗലറ്റ് ആക്ട് (Rowlatt Act) എന്ന കരിനിയമമായിരുന്നു. വിചാരണ കൂടാതെ ആരെയും തടവിലാക്കാൻ അധികാരം നൽകുന്ന ഈ നിയമത്തിനെതിരെ രാജ്യമെമ്പാടും പ്രതിഷേധം ഇരമ്പി. പഞ്ചാബിലെ പ്രമുഖ നേതാക്കളായ ഡോ. സത്യപാൽ, ഡോ. സൈഫുദ്ദീൻ കിച്ച്ലു എന്നിവരെ അറസ്റ്റ് ചെയ്തതിൽ പ്രതിഷേധിച്ച് 1919 ഏപ്രിൽ 13-ന് വൈകുന്നേരം ജാലിയൻ വാലാബാഗ് മൈതാനത്ത് ഒരു പൊതുയോഗം ചേർന്നു.
സിഖുകാരുടെ വിളവെടുപ്പ് ഉത്സവമായ ബൈശാഖി ദിനം കൂടിയായിരുന്നു അന്ന്. സ്ത്രീകളും കുട്ടികളും പ്രായമായവരും അടക്കം പതിനായിരക്കണക്കിന് ആളുകൾ ആ മൈതാനത്ത് ഒത്തുകൂടിയിരുന്നു. യോഗം നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കെ, ജനറൽ ഡയറുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യം മൈതാനത്തെ ഏക കവാടം അടച്ചുകെട്ടി. ഒഴിഞ്ഞുപോകാമെന്ന മുന്നറിയിപ്പ് പോലും നൽകാതെ, ജനക്കൂട്ടത്തിന് നേരെ അവർ വെടിയുതിർക്കാൻ ഉത്തരവിട്ടു.
പത്ത് മിനിറ്റോളം നീണ്ടുനിന്ന വെടിവെപ്പിൽ ഏകദേശം 1650 റൗണ്ട് തിരകളാണ് സൈന്യം ഉപയോഗിച്ചത്. വശങ്ങളിൽ ഉയർന്ന മതിലുകളും ഇടുങ്ങിയ ഒരു പ്രവേശന കവാടവും മാത്രമുണ്ടായിരുന്ന മൈതാനത്ത് നിന്ന് ആളുകൾക്ക് പുറത്തിറങ്ങാനായില്ല. വെടിയുണ്ടകളിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാൻ മൈതാനത്തെ കിണറ്റിലേക്ക് ചാടിയ നൂറുകണക്കിന് ആളുകൾ ശ്വാസം മുട്ടി മരിച്ചു.
ബ്രിട്ടീഷ് രേഖകൾ പ്രകാരം 379 പേർ മരിച്ചുവെന്നാണ് കണക്കെങ്കിലും, യഥാർത്ഥത്തിൽ ആയിരത്തിലധികം ആളുകൾ കൊല്ലപ്പെടുകയും രണ്ടായിരത്തിലേറെ പേർക്ക് പരിക്കേൽക്കുകയും ചെയ്തു. ഈ സംഭവം ലോകമെമ്പാടും പ്രതിഷേധത്തിന് ഇടയാക്കി:
മഹാത്മാഗാന്ധി: അഹിംസയിലധിഷ്ഠിതമായ സമരമുറ കൂടുതൽ ശക്തമാക്കാനും ‘നിസ്സഹകരണ പ്രസ്ഥാനം’ ആരംഭിക്കാനും ഈ സംഭവം പ്രേരണയായി. ഭഗത് സിംഗിനെപ്പോലെയുള്ള യുവ വിപ്ലവകാരികളിൽ ഈ സംഭവം വലിയ സ്വാധീനം ചെലുത്തി. 21 വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം, 1940-ൽ ഉധം സിംഗ് എന്ന വിപ്ലവകാരി ലണ്ടനിൽ വെച്ച് മൈക്കിൾ ഒഡയറെ (കൂട്ടക്കൊലയ്ക്ക് അനുമതി നൽകിയ മുൻ ലെഫ്റ്റനന്റ് ഗവർണർ) വെടിവെച്ച് കൊന്ന് ഇതിന് പ്രതികാരം ചെയ്തു.
ഉപ്പ്: സാധാരണക്കാരൻ്റെ വിപ്ലവ ചിഹ്നം
ജാലിയൻ വാലാബാഗിലെ മണ്ണ് ഇന്നും ഓരോ ഭാരതീയനെയും ധീരമായ പോരാട്ടത്തിന്റെ കഥ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യയിൽ അതൊരു ദേശീയ സ്മാരകമായി നിലനിർത്തിയിരിക്കുന്നു. അവിടെയുള്ള ‘രക്തസാക്ഷി കിണറും’ മതിലിലെ വെടിയുണ്ടപ്പാടുകളും ഇന്നും ബ്രിട്ടീഷ് അധിനിവേശത്തിന്റെ ക്രൂരതയുടെ സാക്ഷ്യപത്രങ്ങളായി അവശേഷിക്കുന്നു. ഒരു ജനതയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യദാഹത്തെ തോക്കുകൾ കൊണ്ട് അടിച്ചമർത്താനാവില്ലെന്ന് ലോകത്തിന് കാട്ടിക്കൊടുത്ത രക്തസാക്ഷിത്വമായിരുന്നു ജാലിയൻ വാലാബാഗിലേത്