1930 ഏപ്രിൽ 6ന് ദണ്ഡി കടപ്പുറത്ത് ഗാന്ധിജി ഒരു പിടി ഉപ്പ് കൈയ്യിലെടുത്ത് നിയമലംഘനം നടത്തിയപ്പോൾ, അത് കേവലം ഒരു നിയമത്തോടുള്ള എതിർപ്പല്ലായിരുന്നു; മറിച്ച് ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സാമ്രാജ്യത്വ ശക്തിയുടെ അന്ത്യത്തിൻ്റെ തുടക്കമായിരുന്നു. ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും ലളിതവും എന്നാൽ അതിശക്തവുമായ രാഷ്ട്രീയ ആയുധമായിരുന്നു ഉപ്പ്. നിത്യജീവിതത്തിൽ ഒഴിച്ചുകൂടാനാവാത്ത ഒരു വസ്തുവിനെ സമരചിഹ്നമായി തിരഞ്ഞെടുത്തതിലൂടെ മഹാത്മാഗാന്ധി ഇന്ത്യയിലെ കോടിക്കണക്കിന് വരുന്ന സാധാരണക്കാരെ സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിൻ്റെ ഭാഗമാക്കി മാറ്റി. 1930 ഏപ്രിൽ 6-ന് ദണ്ഡിയിൽ നടന്നത് വെറുമൊരു നിയമലംഘനമല്ല, മറിച്ച് ഒരു ജനതയുടെ ആത്മവീര്യത്തിൻ്റെ പ്രഖ്യാപനമായിരുന്നു.
ബ്രിട്ടീഷ് സർക്കാർ ഉപ്പിന് മേൽ ചുമത്തിയ നികുതി ദരിദ്രരിൽ ദരിദ്രരായ മനുഷ്യരെപ്പോലും ബാധിക്കുന്ന ഒന്നായിരുന്നു. രാഷ്ട്രീയ സിദ്ധാന്തങ്ങൾ മനസ്സിലാകാത്ത സാധാരണക്കാരന് തന്റെ ഭക്ഷണത്തിലെ ഉപ്പിന് നികുതി കൊടുക്കേണ്ടി വരുന്നത് അനീതിയാണെന്ന് എളുപ്പത്തിൽ ബോധ്യപ്പെട്ടു. ജാതി-മത ഭേദമന്യേ എല്ലാവരെയും ഒന്നിപ്പിക്കാൻ ഉപ്പിന് കഴിഞ്ഞു. പ്രകൃതിദത്തമായി ലഭിക്കുന്ന ഉപ്പിന് മേൽ അധികാരം സ്ഥാപിക്കുന്നതിലെ അധാർമ്മികത ലോകശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റി.
ഉപ്പിൻ്റെ രാഷ്ട്രീയം ഇന്നും പ്രസക്തമാകുന്നത് എങ്ങനെ?
ഇന്നത്തെ ആഗോളസാഹചര്യത്തിലും ‘ഉപ്പിൻ്റെ രാഷ്ട്രീയം’ പല രൂപങ്ങളിൽ ആവർത്തിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്.
പ്രകൃതിദത്തമായ വിഭവങ്ങൾ (വെള്ളം, വായു, വിത്തുകൾ) വൻകിട കോർപ്പറേറ്റുകൾ കൈയടക്കുന്നതിനെതിരെയുള്ള പോരാട്ടങ്ങളിൽ ഉപ്പുസത്യാഗ്രഹത്തിൻ്റെ തണലുണ്ട്. കുടിവെള്ളം സ്വകാര്യവൽക്കരിക്കുന്നതിനെതിരെ നടക്കുന്ന സമരങ്ങൾ സത്യത്തിൽ ഉപ്പുസത്യാഗ്രഹത്തിൻ്റെ ആധുനിക പതിപ്പുകളാണ്.
അടിസ്ഥാന ആവശ്യങ്ങൾക്കുള്ള സാധനങ്ങളുടെ മേൽ അമിത നികുതി ചുമത്തുന്നത് ഇന്നും വലിയ രാഷ്ട്രീയ ചർച്ചയാണ്. സാധാരണക്കാരൻ്റെ പോക്കറ്റിനെ ബാധിക്കുന്ന സാമ്പത്തിക നയങ്ങൾക്കെതിരെയുള്ള പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് ദണ്ഡി യാത്ര ഇന്നും ആവേശം നൽകുന്നു.
അധികാരത്തിൻ്റെ അടിച്ചമർത്തലുകൾക്കെതിരെ അക്രമാസക്തമല്ലാത്ത രീതിയിൽ എങ്ങനെ പോരാടാം എന്നതിന് ഉപ്പുസത്യാഗ്രഹം ലോകത്തിന് മാതൃകയാണ്. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള മനുഷ്യാവകാശ പോരാട്ടങ്ങളിൽ ഗാന്ധിയൻ രീതിയിലുള്ള ഈ ‘പ്രതിഷേധത്തിൻ്റെ രാഷ്ട്രീയം’ ഇന്നും സജീവമാണ്.
1930ൽ ദണ്ഡിയിൽ ഗാന്ധിജി ഉയർത്തിയ ഉപ്പ് കേവലം ഒരു ധാതുവല്ലായിരുന്നു, അത് സ്വയംപര്യാപ്തതയുടെയും അഭിമാനത്തിൻ്റെയും അടയാളമായിരുന്നു. ഇന്ന് നാം അനുഭവിക്കുന്ന ഓരോ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനും ആ ഉപ്പിൻ്റെ രുചിയുണ്ട്. വിഭവങ്ങൾക്കെതിരെയുള്ള കടന്നുകയറ്റങ്ങൾ തുടരുന്ന കാലത്തോളം ‘ഉപ്പിൻ്റെ രാഷ്ട്രീയം’ സമരവീര്യമായി ജ്വലിച്ചുനിൽക്കും.
